به گزارش اکوایران، لارنس نورمن برای وال استریت ژورنال نوشت: به گفته‌ مقامات آمریکایی، ایالات‌متحده برای مذاکرات مستقیم هسته‌ای با ایران فشار می‌آورد. دولت ترامپ هدف بلندپروازانه‌ای را دنبال می‌کند: برچیدن برنامه هسته‌ای تهران.

در صورت موافقت ایران با این گفت‌وگوها، این مذاکرات نخستین گفت‌وگوهای مستقیم و پایدار میان دو کشور از زمان خروج ترامپ از توافق هسته‌ای پیشین در سال ۲۰۱۸ خواهد بود. دولت ترامپ در پی آن است که در زمانی کوتاه‌تر، به دستاوردهایی فراتر از توافق برجام برسد.

اما دستیابی به این هدف، بسیار دشوار به نظر می‌رسد. تهران دهه‌هاست که از کنار گذاشتن برنامه هسته‌ای خود خودداری کرده و بر این نکته پافشاری دارد که حق غنی‌سازی اورانیوم را برای اهداف صلح‌آمیز دارد. پس از سال‌ها مذاکره، پذیرش این موضوع که ایران بتواند سطح قابل توجهی از غنی‌سازی داشته باشد، کلید دستیابی به توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ بود.

با این حال، به گفته‌ یکی از مقامات ارشد دولت آمریکا، این‌بار چنین توافقی کافی نخواهد بود؛ زیرا ایالات متحده در پی حذف کامل این برنامه است.

اصرار واشنگتن بر مذاکره مستقیم

ترامپ شامگاه پنج‌شنبه به خبرنگاران گفت: گفت‌وگوهای مستقیم بهتر خواهد بود. او افزود: «فکر می‌کنم این روش سریع‌تر پیش می‌رود و شما طرف مقابل را بسیار بهتر درک می‌کنید تا این‌که بخواهید از واسطه‌ها استفاده کنید. من کاملاً مطمئنم که آن‌ها هم علاقه‌مند به گفت‌وگوهای مستقیم هستند.»

تهران هفته گذشته در نامه‌ای به ترامپ اعلام کرد که به گفت‌وگوهای غیرمستقیم، با میانجی‌گری یک کشور دیگر تمایل دارد. همچنین یکی از مشاوران ارشد رهبر ایران اشاره کرد که ممکن است تهران در آینده با گفت‌وگوهای مستقیم با واشنگتن موافقت کند.

مقام ارشد دولت آمریکا نیز گفت: دولت ترامپ خواهان مذاکرات مستقیم بین مقامات عالی‌رتبه‌ دو طرف است و نمی‌خواهد به وضعیت پیشین بازگردد؛ وضعیتی که در آن مذاکره‌کنندگان در طبقات مختلف یک هتل بودند و برای ماه‌ها یا سال‌ها از طریق واسطه‌ها بین یکدیگر پیام رد و بدل می‌کردند. در دوره ریاست‌جمهوری جو بایدن، مقامات آمریکایی با همتایان ایرانی خود مذاکرات غیرمستقیمی داشتند، زیرا تهران از شرکت در دیدارهای رودررو خودداری کرده بود.

استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دولت ترامپ در امور خاورمیانه احتمالاً بخشی از این مذاکره خواهد بود، هرچند هنوز تیم مذاکره‌کننده یا محل مذاکرات به‌طور رسمی اعلام نشده است.

ترامپ در حالی که می‌گوید خواهان راه‌حلی دیپلماتیک است، اما در روزهای اخیر تهدید کرده که اگر ایران برای محدودسازی برنامه هسته‌ای‌اش وارد مذاکره نشود، دست به بمباران خواهد زد. ترامپ ماه گذشته در نامه‌ای به رهبر ایران اعلام کرد که برای دستیابی به توافق، یک ضرب‌الاجل دوماهه تعیین شده است.

همچنین در حالی که آمریکا تلاش‌های دیپلماتیک خود را تشدید کرده، فشار نظامی نیز افزایش یافته است. پنتاگون حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه را گسترش داده و دو ناو هواپیمابر را به همراه جنگنده‌های F-35، بمب‌افکن‌های B-2 و سامانه‌های دفاع موشکی پاتریوت به منطقه اعزام کرده است.

ایالات متحده در همین حال اعلام کرده است که این تحرکات به‌منظور آماده‌سازی برای اقدام نظامی قریب‌الوقوع علیه ایران نیست، بلکه هدف آن حمایت از کارزار آمریکا علیه یکی از متحدان ایران در منطقه -یعنی حوثی‌ها در یمن- است. کاخ‌سفید هشدار داده که در صورت شلیک حوثی‌ها به سوی نیروهای آمریکایی، ایران را مسئول خواهد دانست.

مایکل سینگ، مقام پیشین شورای امنیت ملی آمریکا در امور خاورمیانه، نیز هشدار داد که ضرب‌الاجل دوماهه‌ای که ترامپ در نامه‌اش به ایران تعیین کرده، نه‌تنها بر تهران، بلکه بر واشنگتن نیز فشار وارد می‌کند. او گفت: «دولت ترامپ ممکن است به‌زودی با نیاز برای تصمیم‌گیری درباره اقدام نظامی‌ای مواجه شود که قطعاً امیدوار است آن را به تعویق بیندازد.»

هنوز مشخص نیست که مبدا زمانی این ضرب‌الاجل دوماهه، از چه تاریخی محاسبه می‌شود.

رهبران اسرائیل مدت‌هاست که می‌گویند برای جلوگیری از هسته‌ای شدن ایران، دست به اقدام نظامی خواهند زد. نخست‌وزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، در ماه فوریه گفته بود که با رهبری ترامپ، «هیچ تردیدی ندارم که ما می‌توانیم و خواهیم توانست کار را با ایران یکسره کنیم.»

در حالی که مقامات اسرائیلی همواره ترجیح داده‌اند حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران با هماهنگی و مشارکت نیروهای آمریکایی انجام شود، اعتماد به‌نفس در اسرائیل در حال افزایش است؛ زیرا معتقدند پس از تحولات اخیر در منطقه، ممکن است بتوانند به‌تنهایی تأسیسات هسته‌ای ایران را هدف قرار دهند.

یکی از مقامات پیشین وزارت دفاع آمریکا نیز گفته است که یک کارزار هوایی هماهنگ‌شده بین آمریکا و اسرائیل می‌تواند آسیب جدی به تأسیسات هسته‌ای ایران وارد کند، اما احتمالاً اگر ایران بخواهد برنامه‌اش را بازسازی کند، این حمله باید در فاصله 9 ماه یا یک سال دوباره تکرار شود. مقامات ایرانی هشدار داده‌اند که در صورت حمله، ممکن است بازرسان بین‌المللی را اخراج کنند و برنامه خود را به‌صورت پنهانی ادامه دهند.

یکی از نگرانی‌های اصلی ایالات متحده همواره این بوده که یک حمله هوایی ممکن است تجارت نفت در خلیج‌فارس را به خطر اندازد. این امر از سوی دیگر اهمیت سامانه‌های دفاع موشکی آمریکا و عملیات‌های حفاظت از مسیرهای دریایی را دوچندان می‌کند.

شرایط سختگیرانه برای توافق

مقامات ارشد آمریکایی نیز به‌طور علنی شرایط سخت‌گیرانه‌ای برای توافق مطرح کرده‌اند. مشاور امنیت ملی آمریکا، مایک والتز، می‌گوید که ایران باید تمام جنبه‌های برنامه هسته‌ای خود را کنار بگذارد؛ از جمله غنی‌سازی اورانیوم و توسعه موشک‌های بالستیک راهبردی.

ایران در دو دهه گذشته فعالیت‌های هسته‌ای خود را به‌عنوان یکی از دستاوردهای اصلی‌اش معرفی کرده و با وجود فشارهای دیپلماتیک گسترده و تحریم‌های بین‌المللی، از برچیدن آن خودداری کرده است. همچنین ایران تأکید می‌کند که هرگز درباره برنامه موشکی خود مذاکره نخواهد کرد، زیرا آن را برای دفاع و بازدارندگی در برابر اسرائیل و دیگر دشمنان حیاتی می‌داند.

ایران در استفاده از مذاکرات برای کاهش فشارها و حفظ برنامه هسته‌ای خود، تجربه‌ی زیادی دارد. ریچارد نفیو، یکی از مقامات ارشد در مذاکرات با ایران در دولت‌های بایدن و باراک اوباما، نیز معتقد است: «ایرانی‌ها تلاش خواهند کرد تا خود را در موقعیتی قرار ندهند که مجبور به تصمیم‌گیری قطعی بین بله یا خیر شوند. آن‌ها همیشه به‌دنبال پیدا کردن راه‌ سومی هستند که برایشان زمان و فضا فراهم کند.»

اگر ایران بر خطوط قرمز سنتی‌اش پایبند بماند، این می‌تواند خیلی سریع آمریکا را وادار به تصمیم‌گیری دشواری کند: این‌که چگونه واکنش نشان دهد و آیا ادامه مذاکرات منطقی است یا نه.

مقامات ایرانی می‌گویند که در صورت حمله، آماده‌اند اسرائیل و نیروهای آمریکایی در منطقه را با ذخایر بزرگ و همچنان فعال موشک‌های بالستیک هدف قرار دهند.